Krentenbaard in Kaart (KiK): de epidemiologie van krentenbaard in de Nederlandse eerstelijnszorg

Krentenbaard is een bacteriële huidinfectie die voornamelijk wordt veroorzaakt door Staphylococcus aureus (S. aureus) en in mindere mate door groep-A-streptokokken (GAS). Deze infectie komt vooral voor bij jonge kinderen: in de Nederlandse eerstelijnszorg steeg de incidentie bij kinderen van 0-4 jaar tussen 2020 en 2025 van 66 naar 106 per 1.000. Zowel S. aureus als GAS kunnen ernstige invasieve infecties veroorzaken, zoals sepsis, endocarditis en necrotiserende fasciitis. Na de COVID-19-pandemie is in Nederland een toename van deze invasieve infecties waargenomen. Omdat krentenbaard mogelijk samenhangt met het ontstaan van invasieve infecties, is meer inzicht nodig in de epidemiologie van krentenbaard in de Nederlandse eerstelijnszorg voor het verbeteren van de publieke gezondheid.

Het overkoepelende doel van dit project is inzicht te krijgen in de epidemiologie, de klinische ziektelast en de behandeling van krentenbaard in de Nederlandse eerstelijnszorg, en in de samenhang tussen krentenbaard en invasieve infecties.

Vraagstelling

Voor dit project combineren we gegevens uit meerdere bronnen om:

  1. de incidentie en prevalentie van krentenbaard in de Nederlandse eerstelijnszorg te schatten;
  2. patiëntkenmerken en het diagnostische en behandelproces van patiënten met krentenbaard te beschrijven;
  3. te onderzoeken welke factoren in het elektronisch patiëntendossier worden vastgelegd bij patiënten met krentenbaard en hoe deze factoren samenhangen met het voorschrijven van behandeling door huisartsen;
  4. te onderzoeken of veranderingen in de incidentie van krentenbaard samenhangen met veranderingen in de incidentie van invasieve infecties en of contact met iemand met krentenbaard het risico op een invasieve infectie verhoogt.

Aanpak

Dit project maakt gebruik van routinematig verzamelde gegevens uit de Nederlandse eerstelijnszorg en infectieziekten surveillance systemen over de periode van 2015-2025. Gegevens uit de eerstelijnszorg zijn afkomstig van het Extramuraal LUMC Academisch Netwerk (ELAN) en Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn (Nivel-PCD). Daarnaast gebruiken we vrije tekst informatie uit elektronische patiëntendossiers van STIZON.

Deze gegevens worden gekoppeld aan o.a. informatie over huishoudkenmerken, migratieachtergrond en sociaal economische positie van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), microbiologische informatie van het Nederlands Referentielaboratorium voor Bacteriële Meningitis (NRLBM) en het Informatiesysteem Infectieziekten Surveillance-Antibioticaresistentie (ISIS-AR) van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), als ook informatie over de publieke gezondheid vanuit GGD Haaglanden en GGD Hollands Midden.

Door deze informatie te combineren, ontstaat een uitgebreide informatiebron die inzicht geeft in het voorkomen van krentenbaard en invasieve infecties in Nederland.

Wie doen er mee

Dit project wordt uitgevoerd in samenwerking tussen het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), de Health Campus Den Haag (HCDH), het HagaZiekenhuis, Amsterdam UMC (AUMC) / NRLBM, het RIVM, GGD Haaglanden, GGD Hollands Midden en de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Lumens (awpg Lumens).

De hoofdonderzoeker is Dr. Martijn Sijbom, huisarts-onderzoeker en universitair docent bij de HCDH van het LUMC. Het project wordt uitgevoerd door Mirjam Deelen, promovenda bij de HCDH van het LUMC. Andere betrokken onderzoekers zijn:

  • LUMC: Prof. dr. Cees van Nieuwkoop, Dr. Astrid van Hylckama – Vlieg, Dr. Tobias Bonten, Dr. Matthijs Kruizinga.
  • HagaZiekenhuis: Prof. dr. Cees van Nieuwkoop, Dr. Mirjam van Veen.
  • AUMC / NRLBM: Prof. Nina van Sorge.
  • RIVM: Prof. Susan van den Hof.
  • GGD Haaglanden / GGD Hollands Midden: Dr. Anja van der Schoor.

Dit project ontvangt subsidie vanuit het LUMC, AUMC / NRLBM en ZonMw.

Samenvatting

Krentenbaard is een veelvoorkomende bacteriële huidinfectie in de Nederlandse eerstelijnszorg, vooral bij jonge kinderen, en de incidentie neemt toe. De verwekkers, Staphylococcus aureus en groep-A-streptokokken, kunnen ook ernstige invasieve infecties veroorzaken, waarvan het aantal na de COVID-19-pandemie is gestegen. Het project Krentenbaard in Kaart (KiK) onderzoekt de epidemiologie, klinische ziektelast en behandeling van krentenbaard in de eerstelijnszorg, en de samenhang met invasieve infecties.

Hiervoor worden routinematig verzamelde gegevens over 2015-2025 uit de eerstelijnszorg, infectieziektesurveillance en landelijke registraties gekoppeld. Dit project wordt uitgevoerd door het LUMC, de Health Campus Den Haag, het HagaZiekenhuis, Amsterdam UMC, het RIVM, de GGD’en Haaglanden en Hollands Midden en awpg Lumens en loopt van september 2025 tot september 2029.

© 2026 awpg Lumens. Alle rechten voorbehouden / Disclaimer / Privacy / Realisatie: Lemon